BIOGRAFIA ANDRZEJ-WAJDA

 

Andrzej Witold Wajda (polski: [ˈandʐɛj ˈvajda]; 6 marca 1926 r. – 9 października 2016 r.) Był polskim reżyserem filmowym i teatralnym. Laureat Oscara Honorowego i Palme d’Or, był wybitnym członkiem „Polskiej Szkoły Filmowej”. Był znany przede wszystkim ze swojej trylogii wojennej obejmującej Pokolenie (1954), Kanał (1956) oraz Ashes and Diamonds (1958). Cztery jego filmy zostały nominowane do Oscara w kategorii Najlepszy film obcojęzyczny: Ziemia obiecana (1975), The Maids of Wilko (1979), Man of Iron (1981) i Katyń (2007).

Wczesne życie

Wajda urodził się w Suwałkach w Polsce, syn Anieli (z domu Białowąs), nauczyciela szkolnego i Jakuba Wajdy, oficera armii. Ojciec Wajdy został zamordowany przez Sowietów w 1940 r. W tak zwanej masakrze katyńskiej. W 1942 r. Wstąpił do polskiego oporu i służył w Armii Krajowej. Po wojnie studiował jako malarz na krakowskiej ASP, zanim wstąpił do łódzkiej szkoły filmowej.

Wczesna kariera

Po stażu Wajdy u reżysera Aleksandra Forda Wajda miał możliwość wyreżyserowania własnego filmu. Pokolenie (1955) było jego pierwszym dużym filmem. W tym samym czasie Wajda rozpoczął pracę jako reżyser teatralny, między innymi w filmie Michaela V. Gazzo Kapelusz deszczu (1959), Hamlet (1960) i Dwóch na huśtawce (1963) Williama Gibsona. Wajda nakręcił jeszcze dwa coraz bardziej udane filmy, w których rozwinął się antywojenny temat A Generation: Kanał (1956) (specjalna nagroda jury na festiwalu filmowym w Cannes w 1957 r., Wspólnie z Siódmą pieczęcią Bergmana) oraz Ashes and Diamonds (1958) z Zbigniew Cybulski.

Chociaż Wajda był w stanie wprowadzić główny nurt komercyjny (często odrzucany przez krytyków jako „trywialny”), bardziej interesowały go dzieła alegorii i symboliki oraz niektóre symbole (takie jak podpalenie kieliszka alkoholu, reprezentujące płomień młodzieńczego idealizmu wygaszona przez wojnę) często pojawia się w jego filmach. Lotna (1959) jest pełen surrealistycznych i symbolicznych scen i ujęć, ale udało mu się odkryć inne style, tworząc nowy falowy styl Innocent Sorcerers (1960) z muzyką Krzysztofa Komedy, z udziałem Romana Polańskiego i Jerzego Skolimowskiego (który był także współtwórcą autor scenariuszy) w odcinkach. Następnie Wajda wyreżyserował Samsona (1961), historię Jakuba, żydowskiego chłopca, który chce przetrwać podczas nazistowskiej okupacji Polski. W połowie lat 60. Wajda nakręcił popiół (1965) na podstawie powieści polskiego pisarza Stefana Żeromskiego i wyreżyserował kilka filmów za granicą: Miłość w wieku dwudziestu lat (1962), Syberyjska dama Makbet (1962) i Gates To Paradise (1968).

W 1967 r. Cybulski zginął w wypadku kolejowym, po czym reżyser wyraził swój żal w Everything for Sale (1968), uważanym za jeden z jego najbardziej osobistych filmów, wykorzystując technikę filmu w filmie, aby opowiedzieć historię życie i twórczość filmowca. W następnym roku wyreżyserował ironiczną satyrę Polowanie na muchy scenariuszem Janusza Głowackiego oraz krótkometrażowy film telewizyjny Przekładaniec na podstawie scenariusza Stanisława Lema.

Uznanie artystyczne

Andrzej Wajda (w środku), ok. 1970

Lata siedemdziesiąte to najbardziej lukratywny okres artystyczny dla Wajdy, który zrealizował ponad dziesięć filmów: Pejzaż po bitwie (1970), Piłat i in. (1971), Wesele (1972) – filmowa wersja słynnego polskiego dramatu poetyckiego Stanisława Wyspiańskiego , The Promised Land (1974), Man of Marble (1976) – film rozgrywa się w dwóch przedziałach czasowych, pierwszy film ukazujący epizody stalinizmu w Polsce, The Shadow Line (1976), Rough Treatment (drugi tytuł: Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Moskwie, na którym Wajda zdobył Złotą Nagrodę za Reżyserię.

Wajda kontynuował pracę w teatrze, m.in. Play Strindberg, Opętany Dostojewskiego i Nastasja Filippovna – Idiota Wajdy, Noc listopadowa Wyspiańskiego, Imigranci Sławomira Mrożka, Sprawa Dantona czy Marzenia rozumu.